DIAGNOSTYKA
DIAGNOSTYKA RAKA PŁUCA

Rak jest drugą co do częstości przyczyną zgonów na świecie. W 2005 roku z jego powodu zmarło 7,6 miliona ludzi. Rak płuca określany mianem choroby cywilizacyjnej stanowi obecnie jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. Z powodu raka płuca ginie rocznie więcej ludzi niż z powodu kolejnych co do częstości: raka piersi, prostaty i jelita grubego łącznie. Polska cechuje się od końca drugiej wojny światowej stałym wzrostem liczby zgonów na raka płuca. Rocznie w Polsce rejestruje się ponad 20 tysięcy nowych zachorowań i prawie taką samą liczbę zgonów. Rak płuca jest dominującym nowotworem w populacji mężczyzn (szczególnie pomiędzy 35 a 64 rokiem życia), oraz drugim pod względem częstości w populacji kobiet. W 2000 roku z jego powodu zmarło w Polsce 15940 mężczyzn i 4712 kobiet. Jest to obecnie druga przyczyna (po raku sutka) zgonów na nowotwory wśród kobiet. Analiza danych z okresu 1963 – 2000 wykazała istotny wzrost umieralności u kobiet z powodu nowotworów płuca we wszystkich grupach wieku.

Za główne przyczyny występowania raka płuca uważa się palenie tytoniu, zanieczyszczenie powietrza w środowiskach miejskich, choroby przewlekłe (POChP) i narażenie zawodowe (włókna mineralne).  W ostatnich 30-tu latach procent palących mężczyzn obniżył się, natomiast odsetek palących kobiet wzrósł.

Etiopatogeneza raka płuca nie jest do końca poznana, jednakże wiele dowodów wskazuje na zewnątrzpochodne czynniki rakotwórcze.Do najważniejszych zalicza się składniki dymu tytoniowego. Mają być one nie tylko odpowiedzialne za bezpośredni rozwój nowotworu, ale także poprzez wzmaganie rakotwórczego działania czynników środowiskowych oraz zawodowych przyczyniać się mają do kancerogenezy.

W Polsce  liczbę palaczy szacuje się na ok. 9 milionów. Pali ok. 40% mężczyzn i 20% kobiet. Ryzyko zachorowania na raka płuca wzrasta wraz z liczbą wypalanych papierosów dziennie, liczbą lat palenia, wiekiem rozpoczęcia palenia, a ryzyko rozwoju raka płuca u mężczyzny – palacza jest około 10 razy większe niż u niepalącego. Nawet po zaprzestaniu palenia ryzyko zachorowania mimo, że stopniowo maleje, po 15 latach jest nadal dwukrotnie wyższe niż u osób nigdy nie palących.

Wyniki leczenia tego nowotworu pozostają wciąż niezadowalające – zaledwie 12% pacjentów przeżywa okres 5 lat. Za przyczynę tak zatrważającej sytuacji uważa się zbyt późne wykrycie choroby. Późne zgłaszanie się do lekarza pierwszego kontaktu chorych o świadomości zagrożeń związanych z paleniem tytoniu, bagatelizujących niespecyficzne wczesne objawy choroby takie jak osłabienie apetytu, chudnięcie, stany podgorączkowe, przewlekły kaszel. Późne wykrycie raka spowodowane jest też zbyt niską świadomością choroby wśród lekarzy pierwszego kontaktu bagatelizujących niespecyficzne objawy raka płuca jak i wtórne do nich nawracające infekcje układu oddechowego spowodowane rozwojem miejscowym guza.

W pierwszym etapie diagnostyki wykonuje się zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej tylno-przednie i boczne a w celu dokładnej lokalizacji guza i oceny rozległości nowotworu tomografię klatki piersiowej. Badanie bronchofiberoskopowe służy do oceny lokalizacji nowotworu a także umożliwia pobranie tkanki guza w celu oceny histologicznej typu raka co w połączeniu z metodami obrazowymi pozwala na dobór odpowiedniego leczenia. Nowoczesna bronchoskopia służy do lokalizacji guza wewnątrzoskrzelowego, techniki biopsyjne: biopsja kleszczykowa, przezoskrzelowa aspiracja cienkoigłowa i przezoskrzelowa biopsja płuca służą do uzyskania materiału do badań histologicznych i cytologicznych. Poprzez połączenie bronchofiberoskopii i usg (sonda usg umieszczona jest na końcu bronchoskopu) możemy dokładnie zlokalizować guz lubnacieczone nowotworowo węzły chłonne i pobierać z nich zmienioną nowotworowo tkankę do badań histologicznych (technika EBUS – usg przezoskrzelowe i EUS – usg przezprzełykowe). Połączenie bronchofiberoskopii z aparatem rtg (tzw. Ramię C) pozwala na lokalizację zmiany w trójwymiarze i umożliwia biopsję zmian obwodowych w płucach. Poprawie detekcji wczesnych zmian nowotworowych służy badanie w podczerwieni. Wszystkie te metody na świecie z powodzeniem wykonuje się zarówno w pracowniach zlokalizowanych w szpitalach jak i ambulatoryjnie. Bronchoskopia to również techniki interwencyjne. Protezowanie tchawicy i dużych oskrzeli z wykorzystaniem samorozprężalnych stentów i bronchofiberoskopu, elektrokoagulację i argon-plazmę wykorzystuje się w leczeniu paliatywnym. Obecnie ze względów bezpieczeństwa nie stosuje się laseroterapii. Rozwinięciem opisywanych metod jest zastawkowanie oskrzeli  w leczeniu rozedmy płuc – jest to najnowsza technika służąca poprawie wydolności oddechowej chorych na POChP w zaawansowanej postaci choroby. Już w 2000 roku kierownik placówki odbył szkolenie w w/w technikach w Klinice Heckeshorn w Berlinie, poparte następnie szkoleniami w Klinikach Uniwersyteckich w Edynburgu, Singapurze i Norymberdze i z powodzeniem stosuje wszystkie techniki przezoskrzelowej biopsji płuca w praktyce klinicznej.

Pracownia endoskopowa wyposażona jest w zintegrowany system audiowizualny firmy Olympus pozwalający na obsługę stołu operacyjnego, ramienia C, i wideo-usg bronchoskopów z jednoczesną wizualizacją, gromadzeniem i przesyłaniem danych i obrazów w czasie rzeczywistym do wybranych lokalizacji w trakcie badania, również do Sali wykładowej zlokalizowanej w Centrum.

Uzupełnieniem metod pozwalających na ocenę rozległości nowotworu jest tomografia komputerowa – placówka ma podpisaną umowę na badania z Regionalnym Ośrodkiem Onkologicznym przy ulicy Ogrodowej w Białymstoku od roku 2007.

©2013 lemontea.pl